- Даян дэлхийн байгаль орчны сангийн санхүүжилтээр 5 жилийн хугацаанд хэрэгжих “Ногоон, хүртээмжтэй хотууд” төслийн  үр дүн ач холбогдлын талаар НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн Монгол дахь суурин төлөөлөгч Лионел Лоронтай цөөн хором ярилцлаа. 

-"Ногоон, хүртээмжтэй хотууд" төсөл албан ёсоор Эрдэнэт хотод хэрэгжиж эхэллээ. Монгол Улсын гурван хотод хэрэгжихийн нэг нь Эрдэнэт хот. Эрдэнэт хотод төсөл хэрэгжүүлэх болсон үндэслэл шалтгаан нь юу байна вэ?

-Эрдэнэт бол Монгол Улсын томоохон хотуудын нэг бөгөөд уул уурхай, эдийн засаг, дэд бүтэц, хүн амын төвлөрлөөрөө бүс нутгийн хөгжилд онцгой үүрэгтэй хот юм. Тиймээс хотын хөгжлийг уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй, байгальд ээлтэй, иргэдэд хүртээмжтэй байдлаар төлөвлөх нь  чухал. Эрдэнэт хотыг энэ төсөлд хамруулсан нь хотод тулгараад буй хэрэгцээ шаардлага, цаашдын хөгжлийн боломж, мөн орон нутгийн удирдлагын манлайлал, идэвх санаачилгатай шууд холбоотой. НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөр Орхон аймаг, Эрдэнэт хоттой өмнө нь Тогтвортой хөгжлийн зорилгуудыг орон нутгийн хөгжлийн төлөвлөгөөнд тусгах, залуучуудын оролцоо, хотын ухаалаг шийдлүүдийг дэмжих зэрэг чиглэлээр хамтран ажиллаж ирсэн. Энэ хамтын ажиллагааг дараагийн шатанд гаргаж, Эрдэнэт хотыг илүү ногоон, илүү хүртээмжтэй хот болгон хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх нь төслийн гол зорилго юм.

-Эрдэнэт хотод тулгамдаж байгаа  ямар асуудлыг нэн тэргүүнд шийдвэрлэхээр зорьж байна вэ? 

-Эрдэнэт хотод бид хот төлөвлөлт, усны менежмент, экологийн эмзэг бүс нутгийн хамгаалал, байгальд суурилсан шийдлүүдийг нэн тэргүүнд дэмжинэ. Хот өргөжин тэлэхийн хэрээр дэд бүтэц, усны нөөц, хог хаягдал, хөрс, ногоон байгууламж, иргэдийн үйлчилгээний хүртээмж зэрэг асуудал илүү нэгдсэн төлөвлөлт шаарддаг. Энэ төсөл нь эдгээр асуудлыг тус тусад нь бус, харин хотын хөгжил, байгаль орчны хамгаалал, уур амьсгалын эрсдэл, иргэдийн амьдралын чанарыг хамтад нь авч үзэх цогц арга барилыг дэмжинэ. Тухайлбал, хүйтэн уур амьсгалын нөхцөлд ус цэвэршүүлэх хиймэл намагшсан газар зэрэг байгальд суурилсан шийдлийг туршиx, мөн ногоон эрчим хүч, хотын тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэх боломжуудыг судалж, хэрэгжүүлнэ.

-Төслийн үр дүнд Эрдэнэт хотод үлдэх хамгийн том өөрчлөлт нь юу байх вэ?

-Хамгийн чухал өөрчлөлт нь зөвхөн нэг дэд бүтэц, нэг байгууламжаар хязгаарлагдахгүй. Харин Эрдэнэт хот хөгжлөө төлөвлөх, хөрөнгө оруулалтаа чиглүүлэх, иргэдийн оролцоог хангах арга барилдаа ногоон, хүртээмжтэй хандлагыг нэвтрүүлэх явдал юм. Төслийн хүрээнд боловсруулагдах ногоон хотын шалгуур үзүүлэлт, орон зайн төлөвлөлт, байгальд суурилсан шийдэл, шинэ түншлэлүүд нь цаашид хотын бодит шийдвэр, хөрөнгө оруулалт, үйлчилгээний чанарт нөлөөлөх суурь болно. Ингэснээр иргэдийн амьдрах орчин сайжирч, ногоон байгууламж, үйлчилгээний хүртээмж нэмэгдэж, хотын хөгжлийн үр өгөөж илүү олон хүнд хүрэх боломж бүрдэнэ.

- Монгол орон шиг эрс тэрс уур амьсгалтай улсад хэрэгжсэнээр жишиг болно гэсэн хүлээлт  байгаа. Энэ талаар?

-Монголын хотууд хүйтэн өвөл, хуурай уур амьсгал, богино хугацаанд өсөн тэлж буй хотжилт, дэд бүтцийн ачаалал зэрэг олон сорилттой тулгарч байна. Ийм нөхцөлд хэрэгжих шийдлүүд бодитой, орон нутгийн нөхцөлд тохирсон, урт хугацаанд үр нөлөөтэй байх ёстой. Эрдэнэт, Дархан, Улаанбаатар хотод хэрэгжих “Ногоон, хүртээмжтэй хотууд” төсөл нь зөвхөн Монголд хэрэгтэй шийдэл боловсруулах төдийгүй, ижил төстэй хүйтэн уур амьсгалтай, хурдацтай хотжиж буй бусад улс оронд ч үлгэрлэх туршлага бий болгож чадна. Төсөл нь Даян дэлхийн байгаль орчны сангийн Дэлхийн тогтвортой хотуудын нэгдсэн хөтөлбөрийн нэг хэсэг учраас 22 орны 51 хоттoй мэдлэг, туршлага солилцох боломж бүрдэж байна. НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн хувьд бид Эрдэнэт хотын туршлагыг бодит үр дүнтэй, бусад хотуудад хэрэгжүүлж болохуйц жишиг болгохын төлөө орон нутгийн удирдлага, иргэд, түншүүдтэй хамтран ажиллах болно.

Мэдээллийн төв